Energielabel en slimme apparaten: wat zegt het label echt?

Femke de Vries

Expert in slimme verwarmingssystemen

Je staat in de winkel, kijkt naar die gloednieuwe slimme koelkast of wasmachine en ziet die sticker op de deur. Het energielabel. Maar wat betekent dat label eigenlijk echt? En is een A-label nog wel de heilige graal als je te maken hebt met slimme apparaten die constant verbonden zijn met internet? In dit artikel duiken we in de wereld van de energielabels en ontrafelen we de waarheid achter de cijfers en letters.

De basis: Wat is een energielabel eigenlijk?

Stel je voor dat je boodschappen doet zonder prijskaartjes. Dat zou chaos zijn, toch?

Het energielabel is eigenlijk het prijskaartje voor energie. Het is een verplichte sticker op bijna alle elektrische apparaten in de Europese Unie. Dit label vertelt je in één oogopslag hoe zuinig een apparaat is.

De schaal loopt van A (super zuinig) tot G (energieverslinder). Sinds 2021 is er een nieuwe, aangescherpte versie van het label in gebruik. Waarom?

Omdat technologie sneller gaat dan een konijn op suikers. Vroeger had je al snel een A+ label, maar door de technologische vooruitgang zaten we allemaal vol met A+++, waardoor je door de bomen het bos niet meer zag. Daarom is de schaal nu opnieuw ingedeeld, zodat A écht de top is.

Hoe wordt het label eigenlijk bepaald?

Het energielabel is niet zomaar een willekeurig getal. Het is gebaseerd op gestandaardiseerde testen in laboratoria.

Stel je voor: een apparaat draait in een gecontroleerde kamer, precies volgens een vast protocol. Dit wordt gedaan om te zorgen dat een Samsung wasmachine eerlijk vergeleken kan worden met een Bosch of LG. Hier zijn de belangrijkste factoren die worden gemeten:

Het jaarlijkse energieverbruik

Dit is het hoofdgetal op het label, uitgedrukt in kWh (kilowattuur) per jaar. Bij een wasmachine is dit gebaseerd op een standaard wasprogramma (meestal 60 graden).

Stand-by verbruik en speciale modi

Bij een koelkast wordt rekening gehouden met 24/7 gebruik. Hoe lager dit getal, hoe lager je energierekening.

Veel slimme apparaten staan nooit écht uit. Ze wachten op een signaal van je telefoon of de server. Het label meet hoeveel energie een apparaat verbruikt in deze ruststand. Ook kijken ze naar speciale modi, zoals een eco-programma op een vaatwasser.

Geluidsniveau

Dit geeft een realistischer beeld dan alleen de maximumcapaciteit. Hoewel dit niet direct over energie gaat, staat het wel op het label.

Bij wasmachines en vaatwassers zie je een decibel (dB) getal. Een stille machine is vaak een fijne machine, vooral in een open keuken.

Wat betekent de letter nou echt? A vs C vs D

Laten we even heel praktisch kijken naar wat die letters voor je portemonnee betekenen. Kort antwoord: Ja, absoluut.

Is energielabel A beter dan C?

Een apparaat met label A verbruikt significant minder energie dan een apparaat met label C, zeker als je besluit om je energieverbruik per apparaat te meten.

Neem bijvoorbeeld een koelkast. Een koelkast met label A verbruikt gemiddeld zo’n 180 kWh per jaar. Een vergelijkbare koelkast met label C doet er al snel 370 kWh over.

Wat betekent energielabel D?

Dat is een verschil van bijna 200 kWh per jaar. Tegen huidige energieprijzen is dat een flinke besparing, zeker als je ook je warmtepomp energieverbruik wilt monitoren.

Maar let op: een label zegt iets over het gemiddelde gebruik onder laboratoriumomstandigheden. Hoe jij het apparaat gebruikt, bepaalt de daadwerkelijke rekening. Een A-label apparaat dat constant openstaat, verbruikt uiteindelijk meer dan een C-label apparaat dat perfect wordt onderhouden. Een label D is niet direct iets om je voor te schamen, maar het is een waarschuwing.

Apparaten met label D zijn vaak oudermodellen of budgetvarianten die minder efficiënt zijn.

Ze verbruiken aanzienlijk meer stroom dan een A-label. Vergelijk het even met een wasmachine: een wasmachine met label D verbruikt al gauw 450 kWh per jaar, terwijl een zuinig model met label A rond de 150 kWh blijft. Op jaarbasis scheelt dat al snel tientallen euros aan stroomkosten.

De impact van slimme apparaten op het energielabel

Hier wordt het interessant. Slimme apparaten, oftewel 'smart home' producten, hebben vaak extra functies.

Hoe verhouden ze zich tot het label?

Denk aan een koelkast met een ingebouwde camera of een thermostaat die leert van je gedrag. Deze functies verbruiken extra energie, maar kunnen op de lange termijn ook energie besparen.

Het energielabel meet de efficiëntie van de hoofdfunctie. Bij een slimme wasmachine meet het label hoe zuinig hij wast, niet hoeveel data er via WiFi wordt verstuurd. De extra sensoren en schermen verbruiken weliswaar stroom, maar dit is vaak minimaal in vergelijking met het hoofdverbruik (zoals het verwarmen van water). De nieuwe energie-index op het label probeert een completer beeld te geven door rekening te houden met het totale energieverbruik over de levensduur van het apparaat.

De valkuil van slimme technologie

Dit is een complex getal, maar het helpt je om een betere vergelijking te maken.

Slimme apparaten zijn niet altijd per se zuiniger omdat ze slim zijn. Sommige modellen verbruiken meer standby-stroom omdat ze constant verbonden moeten blijven met de server van de fabrikant. Een apparaat met een geweldig A-label kan in de praktijk meer stroom verbruiken als de 'slimme' functies de boel vertragen of inefficiënt maken.

Consumentenbonden en testorganisaties adviseren daarom om niet blind te varen op het label bij smart home apparaten. Kijk ook naar reviews en ervaringen van andere gebruikers.

Werkt de app goed? Verbruikt de verbinding veel data of stroom?

De energie-index: De echte maatstaf

Op elk energielabel zie je een getal staan, de energie-index. Dit is een getal dat de totale efficiëntie weergeeft.

Hoe lager het getal, hoe zuiniger het apparaat. Bij de invoering van het nieuwe label in 2021 zijn de eisen voor de energie-index flink aangescherpt. Wat vroeger een A++ was, is nu misschien een B of C.

Dit was even wennen voor consumenten, maar het zorgt voor meer duidelijkheid. Fabrikanten moeten nu harder werken om een A-label te behalen, wat leidt tot innovatie en zuinigere technieken.

Hoe kies je nu het beste apparaat?

Wil je een slim apparaat kopen? Doe dit dan met een kritische blik op het energielabel, maar kijk verder.

1. Check de letter en het kWh-getal: Kies bij voorkeur voor label A of B. De besparing op je energierekening is op lange termijn vaak groter dan de aanschafprijs.
2. Let op de standby-modus: Bij slimme apparaten is het verbruik in de ruststand belangrijk. Fabrikanten moeten dit verplicht vermelden.
3. Denk na over je gebruik: Heb je echt die ingebouwde camera in je koelkast nodig? Of die stembediening op je thermostaat? Elke extra functie kost energie.
4. Lees de kleine lettertjes: Op de website van de fabrikant (zoals Samsung, LG of Philips) staan vaak meer details over het energieverbruik in specifieke modi.

Conclusie: Het label is een gids, niet de waarheid

Het energielabel is een krachtig hulpmiddel om energieverslinders te ontmaskeren. Het geeft een helder beeld van de efficiëntie onder gestandaardiseerde omstandigheden.

Echter, bij slimme apparaten komt er een extra dimmens bij. De technologie ontwikkelt zich razendsnel, en soms gaat efficiëntie hand in hand met complexiteit. Gebruik het energielabel als startpunt.

Kies voor een hoogwaardig label (A of B) en combineer dit met je eigen behoeften.

Een zuinig apparaat met slimme functies die je daadwerkelijk gebruikt, is de beste investering. Zo houd je je energierekening laag en geniet je tegelijkertijd van slim energiebeheer voor kleine woningen en het gemak van moderne technologie.